Vaarwijzer Nieuwsbrief - 2026 week 20

Houd Nederland bevaarbaar De samenwerkende belangenorganisaties van vaarweggebruikers hebben op dinsdag 12 mei 2026 de petitie “Betrouwbare toegang tot de Nederlandse vaarwegen” aangeboden aan de Vaste Kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat van de Tweede Kamer. Met de petitie vragen het Koninklijk Nederlands Watersportverbond, HISWA-RECRON, de Vereniging voor Beroepschartervaart (BBZ), de Nederlandse Vereniging van Toerzeilers en het Verbond Nederlandse Motorbootsport aandacht voor de toenemende problemen op de Nederlandse vaarwegen. Nederland staat voor een grote vervangings- en onderhoudsopgave van bruggen en sluizen. De organisaties erkennen dat renovaties en onderhoud noodzakelijk zijn en dat hinder daarbij niet altijd te voorkomen is. Maar de huidige situatie is volgens hen niet langer acceptabel. Langdurige stremmingen, ongeplande storingen, gebrekkige afstemming tussen projecten en onduidelijke communicatie zorgen voor grote frustratie, economische schade en onnodige onzekerheid bij vaarweggebruikers en bedrijven die afhankelijk zijn van bereikbaarheid over water. Lees verder Hotspot baggeren Rijkswaterstaat gaat op delen van het hoofdvaarwegennet voorlopig alleen nog lokaal baggeren bij verondiepingen die een gevaar vormen voor de scheepvaart. Dit ‘hotspot baggeren’ komt in de plaats van het geannuleerde planmatig baggeronderhoud in Zuid-Nederland en de Zeeuwse regio Zee & Delta. Deze beslissing is het rechtstreekse gevolg van de herprioritering van infraprojecten door het kabinet. Vorige week werd bekend dat de aanbesteding voor baggerwerkzaamheden voortijdig was beëindigd. Rijkswaterstaat bevestigt dat alleen nog op hotspots wordt gebaggerd. Volgens Rijkswaterstaat hangt de beslissing samen met de bredere herprioritering binnen de nationale onderhoudsopgave. “De onderhoudsopgave in dit land is groter dan het beschikbare budget, dus niet alles kan tegelijk uitgevoerd worden”, aldus de woordvoerder. Verder lezen Zeildrones op zee; u kunt ze tegenkomen Op de Noordzee en Oostzee duiken steeds vaker onbemande zeilvaartuigen op. Deze zogenoemde zeildrones varen volledig autonoom en worden ingezet voor het verzamelen van gegevens en het bewaken van kritieke infrastructuur, zoals windparken, pijpleidingen en datakabels op de zeebodem. De bekendste fabrikant is het Amerikaanse bedrijf Saildrone. Deze vaartuigen lijken op het eerste gezicht op een kleine zeilboot, maar er is geen bemanning aan boord. Ze zijn uitgerust met sensoren, radar, camera’s, AIS en satellietcommunicatie en kunnen weken of zelfs maanden zelfstandig op zee blijven. Hoewel er niemand aan boord is, gelden voor autonome zeildrones in principe dezelfde internationale aanvaringsregels (BVA/COLREGs) als voor andere schepen. In de praktijk is er echter een belangrijk verschil: er is geen menselijke uitkijk. Dat roept vragen op. Sensoren en computers kunnen veel waarnemen, maar vervangen volgens de huidige interpretatie van de regels niet volledig de verplichting om voortdurend een goede uitkijk te houden. Komt u op zee een autonome zeildrone tegen, dan is het verstandig om deze te behandelen als ieder ander vaartuig: Pas de gewone voorrangsregels toe. Houd uw koers en snelheid aan als u koers- en snelheidsplichtig bent. Blijf extra alert en wees voorbereid om zo nodig zelf tijdig uit te wijken. Houd rekening met onverwacht gedrag van het onbemande vaartuig. Een bijkomende complicatie is dat niet altijd duidelijk zichtbaar is of de drone uitsluitend onder zeil vaart of dat er ook een hulpmotor in gebruik is. Dat kan van invloed zijn op de toepassing van de voorrangsregels. Denemarken test momenteel dergelijke systemen in de Noordzee en Oostzee. Volgens bronnen legden de drones in één jaar al ongeveer 20.000 zeemijlen af in Deense wateren. Ze opereren onder meer in de Køge Bugt, een gebied waar ook veel recreatievaart plaatsvindt. Maar ook in andere landen wordt flink geëxperimenteerd. Autonome vaartuigen zullen naar verwachting een steeds grotere rol gaan spelen bij onderzoek, bewaking en maritieme veiligheid. Voor watersporters betekent dit dat zij in de toekomst vaker onbemande schepen kunnen tegenkomen. De belangrijkste regel blijft daarbij onveranderd: goed uitkijken, de vaarregels toepassen en altijd voorbereid zijn om zelf in te grijpen als de situatie daarom vraagt. Bron: ADAC Nationale Sleepbootdagen Het evenement Nationale Sleepbootdagen vindt om het jaar plaats in het Overijsselse Zwartsluis. Het belooft dit jaar weer een prachtig evenement te worden, met veel deelnemers en ook vele activiteiten. Het evenement is bijzonder geliefd bij bezoekers die afkomstig zijn uit binnen- en buitenland. Vanzelfsprekend liefhebbers van de sleepvaart of van scheepsmotoren, maar ook liefhebbers van sfeer, gezelligheid en een boeiend omlijstend programma met voor elk wat wils. Voor de inwoners van Zwartsluis is het ook een hoogtepunt. Wanneer: 14-16 mei, de gehele dag in het centrum van Zwartsluis. Meer ... Dromen van de Oostzee Wie plannen maakt voor een zeilreis naar de Oostzee, of daar al jaren van droomt, doet er goed aan om naast de vaarkaarten en pilotboeken ook eens een inspirerend reisverhaal mee aan boord te nemen. Koers Oostzee van Clemens Kok is zo'n boek dat u direct in de stemming brengt voor een van de mooiste en meest gevarieerde vaargebieden van Europa. De Oostzee en de Scandinavische kust trekken steeds meer Nederlandse watersporters. Het gebied biedt een bijzondere combinatie van beschutte scherenkusten, idyllische eilanden, historische havensteden en relatief weinig getij. Voor veel zeilers is het een bestemming waar natuur, cultuur en ontspannen varen op een unieke manier samenkomen. In Koers Oostzee beschrijft Clemens Kok zijn eigen ervaringen en neemt hij de lezer mee vanaf de Duitse Bocht via Denemarken en Zweden tot diep in de Zweedse archipels. Ook het Göta Canal, de Limfjord en het Noord-Oostzeekanaal komen uitgebreid aan bod. Wat dit boek bijzonder maakt, is dat het veel meer is dan alleen een reisverslag. Kok schrijft in een toegankelijke en beeldende stijl en verweeft zijn zeilavonturen met achtergrondinformatie over landschappen, geschiedenis, cultuur en de mensen die hij onderweg ontmoet. Daardoor krijgt u niet alleen praktische ideeën voor uw eigen reis, maar ook een goed gevoel voor de sfeer van het gebied. Het boek helpt om routes en bestemmingen te kiezen en laat zien hoeveel moois er achter de Duitse Bocht op u wacht. Voor wie zich voorbereidt op een tocht naar Scandinavië is Koers Oostzee dan ook een waardevolle aanvulling op de gebruikelijke vaarwijzers en pilots. Het biedt inspiratie, concrete reisinformatie en vooral veel zin om de trossen los te gooien. En voor wie voorlopig nog thuis is, vormt het een prettig en motiverend boek om plannen te maken voor een toekomstige reis naar het noorden. Nu bestellen CCR grijpt in na ongelukken De Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) voert vanaf 1 juni 2026 tijdelijke regels in voor het gebruik van trackpilots op de Rijn. Aanleiding is de toename in gebruik van trackpilots en twee zware aanvaringen bij de sluizen van Iffezheim en Müden, die samen voor een miljoenenschade zorgden en de scheepvaart dagenlang ontregelden. De nieuwe voorschriften gelden voor schepen en samenstellen die zijn uitgerust met een Track Guidance Assistant in Inland Navigation (TGAIN), een systeem waarmee een schip automatisch een vooraf ingestelde route kan volgen. Onder samenstellen vallen koppelverbanden en duwkonvooien. Volgens de CCR beschikte begin juli 2024 ongeveer 10 procent van de schepen op de Rijn over een trackpilot. Lees verder Varen in Duitsland Wie met een motorboot of misschien wel met de sloep plannen maakt om eens de grens over te steken, ontdekt al snel dat Duitsland een verrassend veelzijdig vaarland is. Grote rivieren, rustige meren, historische steden en goed onderhouden waterwegen maken het land tot een aantrekkelijke bestemming voor zowel een kortere vakantie als een langere tocht. Het boek 23 Toertochten in Duitsland van Frank Koorneef laat zien hoeveel mogelijkheden er zijn en helpt u om van losse ideeën een concreet vaarplan te maken. Berlijn, de Moezel en Oost-Friesland zijn de bekende bestemmingen, maar Duitsland heeft veel meer te bieden. In deze praktische gids beschrijft Frank Koorneef drieëntwintig zorgvuldig uitgewerkte toertochten, variërend van ontspannen rondreizen tot langere trajecten naar aansprekende eindbestemmingen. Onderweg komt u langs natuurrijke gebieden, heuvelachtige landschappen en steden met een rijke maritieme en culturele geschiedenis, zoals Bremen. Het boek is daarmee veel meer dan een verzameling routevoorstellen. Naast handige kaartjes en routebeschrijvingen vindt u ook nuttige informatie over regelgeving, voorbereiding en praktische aandachtspunten voor het varen in Duitsland. Daardoor is het zowel een inspirerende reisgids als een bruikbaar hulpmiddel bij de planning van uw tocht. Wie het succesvolle boek 35 Toertochten voor motorboot en sloep kent, zal in deze uitgave dezelfde toegankelijke opzet herkennen. Maar waar veel watersporters Duitsland vooral zien als een bestemming om naartoe te varen, laat dit boek juist zien dat de reis zelf minstens zo aantrekkelijk is als het einddoel. 23 Toertochten in Duitsland biedt volop ideeën voor nieuwe vaargebieden en maakt duidelijk dat onze oosterburen een schat aan mogelijkheden bieden voor de motorbootvaarder die verder wil kijken dan de vertrouwde Nederlandse wateren. Bestel nu Maassluis Ahoi 2026 Tijdens Maassluis Ahoi! verandert de haven van Maassluis in een plek vol verhalen, techniek, muziek en ontmoeting. In en rond Loods M ontdek je hoe verleden, heden en toekomst van de haven met elkaar verbonden zijn. Stap aan boord van historische schepen (boek je vaartocht via Ervaar Maassluis), bekijk demonstraties van oude ambachten en ontdek hoe maritiem erfgoed wordt gekoppeld aan innovatie van vandaag. Wanneer: de haven van Maassluis. Wanneer: zaterdag 16 mei van 10:00 tot 16:00. Elk jaar krijgt Maassluis Ahoi! een eigen thema dat deze verbinding versterkt. In 2026 is dat ‘Trekkracht’ – een historisch, cultureel én technisch thema dat perfect past bij de stad en haar maritieme traditie. Er zijn nog kaarten te koop om aan boord van één van de historische schepen mee te varen. Meer lezen Onbekend: River Medina en Newport Veel Nederlandse watersporters kennen Cowes vooral als het watersport Mekka aan Solent. Jaarlijks bezoeken duizenden zeilers deze haven, maar opvallend weinig varen verder landinwaarts over de River Medina. Dat is jammer, want deze getijderivier biedt een bijzonder afwisselende tocht naar het historische stadje Newport. De Medina ontspringt in het zuiden van het eiland en wordt bij Newport bevaarbaar onder invloed van het getij. Vanaf daar stroomt de rivier nog ongeveer zes kilometer noordwaarts naar de Solent. Onderweg verandert het karakter van een bedrijvige havenrivier geleidelijk in een verrassend groen en landelijk vaargebied. Boven de bekende kettingveerpont, lokaal simpelweg de "floating bridge" genoemd, zijn nog sporen te vinden van de scheepswerven die de rivier begin twintigste eeuw wereldberoemd maakten. Hier bouwden werven als Souters en Gutteridge talloze zeiljachten voor de bloeiperiode van de Britse wedstrijdzeilsport. Na de industriegebieden en commerciële kades opent het landschap zich. Bossen en weilanden reiken tot aan de oever en veel passanten leggen aan bij The Folly Inn, een geliefde stopplaats onder zeilers. Verder stroomopwaarts passeert u Island Harbour, een sfeervolle jachthaven op de locatie van een voormalige getijdenmolen. Het laatste deel van de rivier doet denken aan de bovenloop van de River Thames. Het water is hier rustiger en wordt gedeeld met roeiboten en kajaks. De vaargeul naar Newport is goed betond en de haven ligt op loopafstand van winkels, restaurants en andere voorzieningen. Voor wie de Solent bezoekt en eens iets anders wil dan de bekende drukke havens, is een tocht over de River Medina een verrassend mooie en ontspannen bestemming. Een aanrader voor wie graag ook de minder bekende uithoeken van Zuid-Engeland wil verkennen. Kaartenset 2200 van Imray is een goede set kaarten voor de Solent inclusief Wight en de River Medina. Langs de Solent zijn nog meer van dergelijke getijdeninhammen en rivieren te vinden wat maakt dat het een schitterend en tegelijk avontuurlijk vaargebied is. Als alternatief is er de Kaartenatlas UK3 van NV Verlag. De set van Imray is naar onze mening de beste keuze voor dit gebied. TU Delft toont primeur: waterstofboot Het TU Delft Hydro Motion Team is een studententeam van 26 multidisciplinaire studenten en maakt deel uit van de Dream Teams van de TU Delft. Dit zijn teams waar jaarlijks een nieuwe groep studenten een unieke uitdaging op het gebied van innovatie en duurzaamheid aangaat. Het Hydro Motion Team richt zich specifiek op de maritieme sector en begon ooit met zonne-energie aangedreven boten. Sinds 2021 hebben ze zich gericht op het ontwikkelen van waterstof boten. Het doel is om dit jaar als eerste team ter wereld te gaan racen op vloeibare waterstof. Die race vindt plaats tijdens de Monaco Energy Boat Challenge van 8 tot en met 11 juli. Dit is een competitie waar studenten van 29 universiteiten van over de hele wereld tegen elkaar racen met uitstootvrije boten op bijvoorbeeld zonne-energie of methanol. Het TU Delft Hydro Motion Team bedacht een primeur: “Wij willen de eerste raceboot zijn die vaart op vloeibare waterstof. Binnenkort wordt de waterstofboot voor het eerst aan het publiek gepresenteerd. Tijdens de ‘Boat Reveal’ op 22 mei bij Muziekgebouw aan t’ IJ in Amsterdam zal het team het ontwerp officieel onthullen. Verder lezen In het kielzog van Columbus Wat beleeft een moderne oceaanzeiler wanneer hij letterlijk de route volgt van Christoffel Columbus? In het nieuwe boek Westwaarts beschrijft Eric Westerveld hoe hij samen met zijn vrouw Karin met hun zeiljacht Catherine vanuit Rotterdam naar de Caraïben voer. Onderweg kruisen zij regelmatig de routes die Columbus ruim vijf eeuwen geleden aflegde. Westerveld verweeft zijn eigen ervaringen op zee met een zorgvuldig gedocumenteerd verhaal over de reizen van Columbus en de manier waarop het beeld van deze beroemde zeevaarder in de loop van de tijd is veranderd. Daardoor is Westwaarts zowel een boeiend reisverslag als een toegankelijke maritieme geschiedenis. Het boek laat zien hoe een hedendaagse Atlantische oversteek en de grote ontdekkingsreizen verrassend veel raakvlakken hebben. Tegelijk biedt het stof tot nadenken over de historische gevolgen van deze reizen en hun betekenis voor de wereld van vandaag. Westwaarts is een inspirerend en inhoudelijk rijk boek voor lezers die graag verder kijken dan alleen de horizon. Een aanrader voor zeezeilers, geschiedenisliefhebbers en iedereen die geïnteresseerd is in de combinatie van avontuur, navigatie en maritieme geschiedenis. Bestel nu

Vaarwijzer Nieuwsbrief - 2026 week 19

Klein Vaarbewijs onder de loep (3) Eerder schreven wij al over het onderzoek naar het Klein Vaarbewijs en het standpunt dat de minister naar aanleiding daarvan heeft ingenomen. In het kort komt het erop neer dat er geen grote veranderingen komen in het Nederlandse systeem van Klein Vaarbewijzen. Er komt geen uitbreiding van de vaarbewijsplicht en ook geen praktijkexamen. Wel moet de examinering en opleiding zich meer op de praktijk gaan richten. Jarenlang maakten wij voor de ANWB de Examentraining Klein Vaarbewijs. Hoewel wij deze trainingen inmiddels bijna vijf jaar geleden verkocht hebben, leek het ons interessant om eens te kijken wat ‘meer praktijkgericht examineren’ in de praktijk zou kunnen betekenen. Ter illustratie pakten wij enkele vragen uit de officiële oefenexamens van examinator CBR. Voorbeeld Klein Vaarbewijs 1: Originele vraag: Volgens de Scheepvaartverkeerswet is het verboden te varen als men teveel alcohol heeft gedronken. Voor wie geldt dit verbod? a. ALLEEN voor de schipper. b. Voor de schipper EN voor degene die het schip stuurt. c. ALLEEN voor degene die het schip stuurt. Het juiste antwoord is B: zowel de schipper als degene die stuurt mag niet te veel gedronken hebben. Een meer praktijk gerichte variant zou zo kunnen luiden: U vaart met uw eigen motorboot. U bent de schipper, maar een vriend stuurt het schip. Tijdens een controle blijkt dat uw vriend alcohol heeft gedronken boven de toegestane limiet. Wat betekent dit voor de situatie aan boord? a. Alleen uw vriend is in overtreding, omdat hij stuurt b. Alleen u bent in overtreding, omdat u schipper bent c. Zowel u als uw vriend zijn in overtreding d. Niemand is in overtreding Juiste antwoord is C. De oorspronkelijke vraag test vooral kennis van de regels, terwijl de herschreven versie vraagt om inzicht en toepassing. Tegelijk maakt de vraag duidelijke welke verantwoordelijkheid een schipper aan boord heeft. Voorbeeld Klein Vaarbewijs 2 De originele vraag luidt: Schip I ligt ten anker. Schip II ligt gemeerd. Schip III is vast gevaren. Welk van de schepen is volgens het Scheepvaartreglement Westerschelde (SRW) 'varend'? a. Alleen schip III. b. Geen van genoemde schepen. c. Schip I en schip III. Juiste antwoord is: B (Artikel 2 SRW). Het kennen van definities is belangrijk om vaarregels juist te kunnen toepassen. Tegelijk zijn dit typisch vragen die al snel theoretisch aanvoelen.  Een praktijkgerichte variant kan er als volgt uit zien: U luistert op de Westerschelde naar het marifoonverkeer. Een schip meldt: “Containerschip Aurora ligt ten anker nabij boei W7.” Een tweede schip meldt: “Motorjacht Delta ligt gemeerd aan de wachtsteiger.” Een derde schip meldt: “Tanker Orion zit aan de grond buiten de vaargeul.” Welke van deze schepen wordt volgens het SRW beschouwd als ‘varend’? a. Alleen de tanker Orion b. De Aurora en de Orion c. Alleen het motorjacht Delta d. Geen van deze schepen Juiste antwoord is D. Inhoudelijk vrijwel dezelfde vraag, maar nu geplaatst in een situatie die zich daadwerkelijk op de Westerschelde zou kunnen voordoen. Deze voorbeelden gaan over kennis van de regels én het toepassen van die kennis. Praktijkgerichter examineren betekent beslist niet dat er minder kennis gevraagd wordt. Het betekent vooral dat die kennis nadrukkelijker wordt gekoppeld aan situaties die schippers ook echt op het water kunnen tegenkomen. De vragenbank van het CBR bevat uiteraard veel meer vragen en is begrijpelijk niet openbaar. Deze twee voorbeelden uit de officiële oefenexamens zijn naar onze mening nog vrij theoretisch van opzet. Dat sluit aan bij de conclusies uit het onderzoek. Tegelijk moet daarbij worden aangetekend dat de onderzoekers geen inzage hadden in de volledige vragenbank,maar hun conclusies baseerden op gesprekken met betrokkenen. Op basis van de oefenexamens alleen is dus niet vast te stellen hoe praktijkgericht het examen eigenlijk al is. Deed u onlangs examen voor het Klein Vaarbewijs? Dan horen wij graag hoe u dat examen ervaren heeft. Nieuwe vaarbewijs boeken Wie zich voorbereidt op het examen voor Klein Vaarbewijs 1 en 2 kan weer aan de slag met de nieuwste edities van twee bekende studieboeken: het ANWB Cursusboek Klein Vaarbewijs en het VBO Cursusboek Klein Vaarbewijs 1 & 2. Beide uitgaven zijn bijgewerkt volgens de nieuwste exameneisen van het CBR. Het ANWB-cursusboek behandelt de volledige leerstof voor KVB1 en KVB2 en combineert theorie met praktijkvoorbeelden, illustraties, samenvattingen en oefenvragen. Daarnaast zijn er extra online oefenvragen beschikbaar en bestaat er ook een uitvoering waarbij het boek gecombineerd wordt met een complete online examentraining. Het VBO Cursusboek kiest juist voor een no-nonsense en sterk examengerichte aanpak, met eenvoudige uitleg en meer dan 800 oefenvragen. Opvallend zijn de QR-codes in het boek die verwijzen naar instructievideo’s en 3D-animaties ter ondersteuning van de leerstof. Beide boeken spelen daarmee ieder op hun eigen manier in op de veranderende exameneisen, waarbij steeds meer nadruk ligt op inzicht, praktijk en situaties die u ook daadwerkelijk op het water tegen kunt komen. Het vergeten jacht van Sinatra Een klassiek stalen jacht uit 1956 dat ooit toebehoorde aan Frank Sinatra krijgt na twaalf jaar stilstand een tweede kans. De nieuwe eigenaar staat voor een enorme uitdaging om het roestige en verwaarloosde schip weer zeewaardig te maken. En het leuke is dat het project ook nog eens voor iedereen te volgen is. YouTuber The Pethericks heeft de gedurfde stap gezet om de Nostalgia 10 te kopen. Dit 23 meter lange stalen schip werd in 1956 gebouwd en heeft in de loop der jaren talloze namen en eigenaren versleten. Na meer dan twaalf jaar aan de ketting te hebben gelegen, is de eens zo luxueuze verschijning veranderd in een drijvend restauratieproject vol roest en technische mankementen. Lees verder Bezoek de Reddingbootdag Tijdens de jaarlijkse Reddingbootdag opent KNRM de deuren voor donateurs en nieuwsgierige bezoekers. Bezoekers krijgen een uniek kijkje achter de schermen bij een reddingstation. Leer alles over reddingboten, reddingsmaterialen zoals overlevingspakken en navigatieapparatuur en ervaar hoe het is om vrijwilliger bij de KNRM te zijn. Reddingbootdag is een informatief en leuk evenement voor jong en oud, met activiteiten, demonstraties en volop gelegenheid om vragen te stellen aan onze vrijwilligers. Zo leert u de KNRM (nog) beter kennen. Zaterdag 9 mei. De meeste reddingstations openen hun deuren tussen 10:00 en 17:00 uur. Op de site vindt u welke stations mee doen. Word donateur en vaar mee. Reddingbootdag Controles door drone met sonar De Omgevingsdienst Utrecht zet dit jaar op grotere schaal drones in om de veiligheid van zwemlocaties te controleren. Daarbij wordt een drone uitgerust met een sonar, die door het water wordt getrokken om de bodem in kaart te brengen. De methode wordt toegepast in aanloop naar het zwemseizoen, dat jaarlijks op 1 mei start, en moet leiden tot nauwkeurigere en efficiëntere inspecties van zwemplassen. Verder lezen Fraude bij CE markeringen? Meerdere nautische media plaatsten een bericht van de Inspectie Leefomgeving en Transport over fraude bij CE markeringen voor pleziervaartuigen. In dit onderzoek zijn tien sloepen in beslag genomen omdat ze mogelijk niet aan de veiligheidseisen voldoen. Het bericht roept vragen op. Hoe wijdverbreid is deze misstand? Over welke schepen gaat dit? ILT geeft weinig antwoorden. Reden voor de redactie van de Zeepost om er dieper in te duiken. Lees verder Nieuwe Hydrografische kaarten vertraagd De 1800 serie van kaarten van de Nederlandse Dienst der Hydrografie blijft onverminderd populair onder watersporters en de kleinere beroepsvaart. Het was de bedoeling dat in april dit jaar drie nieuwe edities zouden verschijnen van de 1805 Grevelingen, 1811 Waddenzee West en 1812 Waddenzee Oost. Helaas is dat voorlopig uitgesteld tot medio mei. Wanneer precies in mei is helaas nog niet bekend. Op de website van de Vaarwinkel kunt u bij de betreffende kaart uw mailadres achterlaten. U krijgt dan bericht zodra de nieuwe edities leverbaar zijn. De nieuwe kaartenatlassen van NV Verlag voor Nederland zijn al wel verschenen en leverbaar. Leren navigeren Wie de stap wil zetten naar zelfstandig en met vertrouwen navigeren op open water, komt al snel uit bij de Studiewijzer Kustnavigatie. Dit praktische leerboek is bij uitstek geschikt voor zelfstudie en neemt u stap voor stap mee van de basis naar het echte werk op zee. Nu bestellen   Kent u iemand voor wie dit ook interessant is? Stuur deze editie gerust door of deel de online versie. Deel deze nieuwsbrief (online versie)